Bosna Hersek'teki kanlı savaş sırasında, Mostar'daki Türk ve Müslüman kültürel mirasını ortadan kaldırmayı hedefleyen Hırvat topçu birliklerinin saldırıları sonucu Neretva Nehri'nin sularına gömülen Mostar Köprüsü, yıkılışının 33. yılında barış ve hoşgörünün sembolü olarak kentin iki yakasını birleştirmeyi sürdürüyor.

Bulunduğu yer ve mimarisiyle dünyanın önde gelen kültürel eserleri arasında yer alan, Türk mimarlık tarihinin değerli yapılarından Mostar Köprüsü, Hırvat topçusunun 8 Kasım 1993'te başlattığı yoğun bombardımana direnemedi ve 33 yıl önce, 9 Kasım'da Neretva Nehri'ne gömüldü.

Mostar kentine adını veren bu tarihi eser, bugün de farklı kültürleri ve medeniyetleri buluşturuyor.

Evliya Çelebi'nin seyahatnamesinde "benzersiz" diye tanımlayıp övgüyle söz ettiği köprü, Neretva Nehri'nin "Osmanlı Gerdanlığı" adıyla anılıyor.

Kentin iki yakasını birbirine kavuşturan köprü, 5 asırdır Boşnaklar ve Hırvatları bir araya getirerek Mostar'ın çok etnikli yapısına katkıda bulunuyor.

Bosna'nın yeşil alanları ve doğasıyla bilinen Hersek bölgesinin bu simge eserini "kendilerinden bir parça" sayan yöre halkından, köprünün Hırvat saldırılarıyla yıkılmasına tanıklık edenler, o anları belleklerinde "kara gün" olarak taşıyor.

Cesur gençlerin atlayış platformu

Osmanlı mimarisinin en büyük ismi sayılan Mimar Sinan'ın öğrencisi Mimar Hayreddin tarafından 1566 yılında yapılan köprü, Türk-İslam mimarisinin en seçkin örneklerinden biri kabul ediliyor.

Neretva Nehri'nin en derin ve dar kesiminde kesme taşlarla, tek gözlü ve sivri kemerli biçimde inşa edilen köprünün en yüksek noktasıyla suyun yüzeyi arasındaki mesafe 24 metre.

Köprüyü benzersiz yapan unsur sadece mimari güzelliği değil, üzerinde sürdürülen gelenekler de. Dini veya etnik köken ayrımı gözetilmeksizin Mostarlı "gözü kara" gençler, cesaretlerini kanıtlamak için köprüyü atlama platformu olarak kullanıyor.

Tarihi kaynaklarda, köprünün yakınındaki tarihi mescidin müezzinlerinin ezanı köprünün orta bölümündeki yüksek noktadan okuduğu anlatılıyor. Ayrıca kaynaklarda, Yugoslavya döneminde bir pilotun küçük uçağıyla köprü kemerinin altından geçtiği, bu uçuşun bir kez daha yapılmasına izin verilmediği bilgisi yer alıyor.

Turistlerin büyük ilgi gösterdiği köprü, Bosna Hersek ile Balkanlar'ın en fazla ziyaret edilen noktaları arasında yer alıyor.

Köprünün yıkıldığı anlar kameraya kaydedildi

Savaş sırasında Hırvat Savunma Konseyine (HVO) bağlı topçu birlikleri, 8 Kasım 1993'te köprüyü yoğun ateş altına aldı. Bombardıman karşısında ayakta kalamayan köprü, ertesi gün saat 10.16'da yıkıldı. Çöküş anı videoya alınan köprünün görüntüleri, savaşın üzerinden yıllar geçtikten sonra ortaya çıktı.

Yüzyıllar boyunca farklı kültür ve medeniyetleri birbirine bağlayan köprünün yıkılması, Bosna'daki savaşta dünya kamuoyunun en sert tepki gösterdiği olaylar arasında yer aldı.

Türkiye'nin katkısıyla yeniden inşa edildi

Türkiye'nin de aralarında bulunduğu bazı ülkeler ile uluslararası kuruluşların desteğiyle özgün haline uygun olarak yeniden yapılan köprü, 2004 yılında düzenlenen görkemli bir törenle açıldı. Bir yıl sonra Mostar Köprüsü, iki yakasına yayılan eski Mostar kentiyle birlikte UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne girdi.

Günümüzde barış ve hoşgörüyü temsil eden, kentte farklı din ve etnik kökenlere sahip insanların yeniden yakın ilişkiler kurmasına önemli katkı sağlayan köprünün yıkılışı, her yıl 9 Kasım'da yapılan törenlerle anılıyor.